Nederlands Architectuurinstituut NAi (1993 - 2013)
Strijd om de Stad ging over ophef om architectuur. Over burgers die werden genegeerd. Architecten die werden geschoffeerd. Over eigenzinnige projectontwikkelaars en ijdele burgemeesters. Maar het laatste woord was aan het publiek. In februari 2010 te zien in het NAi: de veertig meest controversiële ontwerpen uit de grootste architectuurcollectie ter wereld.

In het project Strijd om de Stad konden bezoekers van het NAi hun mening geven over veertig omstreden ontwerpen waarvan het NAi maquettes heeft bewaard. De bezoeker bepaalde hierdoor welke van deze ontwerpen een plek kreeg in de tentoonstelling Stad van Nederland.

Wie geeft er vorm aan de stad? “Ik”, zal de architectect of stedenbouwkundige wellicht zeggen. “Wij”, opperen opdrachtgevers, projectontwikkelaars, gemeenteraadsleden en ambtenaren. “Iedereen”, roept de betrokken burger, “iedereen heeft inspraak.”

Mierenhoop

De stad is niet alleen een mierenhoop vol mensen, maar ook een wespennest vol verschillende gebruikers, (tegenstrijdige) belangen, en elkaar tegensprekende visies op de toekomst. Wie heeft het in die stad voor het zeggen? De eigenzinnige architect, of toch de gekozen gemeenteraad? De projectontwikkelaar met een flinke zak geld of de buurtbewoner met zijn recht op inspraak? De belangenorganisatie of de winkeliersvereniging?

Stad van Nederland

Het NAi bouwt in 2010 in Zaal 2 haar eigen stad: Stad van Nederland. Een stad waarvoor verschillende ontwerpen van architecten zijn geselecteerd. Zoals het hoort, was er eerst een inspraakronde. Bezoekers konden hun mening geven over een aantal ontwerpen die in de stad te zien zullen. Het NAi stelde vanaf februari 2010 veertig controversiële maquettes op. Veertig ontwerpen waarbij er ophef ontstond. Omdat het publiek mee mocht stemmen, maar vervolgens werd genegeerd. Omdat de architect met de opdracht aan de haal ging, en de oorspronkelijke wens van de opdrachtgever verkwanselde. Omdat het ontwerp door alle inspraak is verwaterd tot een slap aftreksel. Omdat een opdrachtgever eigenzinnig zijn mening doordrukte.

Deze projecten stelde het NAi opnieuw ter discussie. Bezoekers mochten aangeven welke van de veertig controversiële ontwerpen een plek verdienen in Stad van Nederland, en welke beslist niet. Van de veertig maquettes zullen er uiteindelijk tien worden opgesteld in Stad van Nederland. De andere dertig gaan terug naar het depot.